Justice4Poland.com

Connecting true geography and detailed unfolding of wide variety of crimes perpetrated by German/Ukrainian Nazis and jewish bolsheviks of Soviet Union on the Polish nation.

Czarna niedziela


Zrobione z ukrycia zdjęcie łapanki Fot. Archiwum Zrobione z ukrycia zdjęcie łapanki

6 sierpnia 1944 r. W niedzielny poranek wyloty wszystkich ulic prowadzących do centrum Krakowa zostają obsadzone przez siły policyjne. Wczesnym popołudniem Niemcy ruszają do akcji.

Obławę przeprowadzono jednocześnie w wielu punktach miasta. Silne oddziały SS i policji obstawiły główne arterie. Celem było zatrzymanie młodych mężczyzn. Wyławiano ich z ulic, parków, lokali gastronomicznych, tramwajów i dorożek. Ofiarami łapanki padli korzystający z sierpniowego słońca panowie wypoczywający nad Wisłą i Rudawą, czy na Błoniach. Ulice szybko opustoszały, jednak Niemcy przeczesywali także domy.

Największa łapanka

Obława trwała do późnej nocy, a w jej wyniku około 6 tys. mężczyzn trafiło do mieszczącego się na terenie Krakowa KL Plaszow. Związek akcji z wybuchem powstania w Warszawie był ewidentny, a zamiar prewencyjny – przeszkodzić ewentualnym próbom wywołania zrywu w Krakowie. Po wojnie były dowódca SS i Policji na dystrykt krakowski Theobald Thier potwierdził, że rozkaz przeprowadzenia obławy wydał dowódca policji bezpieczeństwa i SD w Generalnym Gubernatorstwie SS-Oberführer Walter Bierkamp. Była to największa tego rodzaju akcja w czasie okupacji na terenie miasta.

Zatrzymanych traktowano jako zakładników. Adam Kamiński, jeden ze schwytanych , zapisał w dzienniku: „Po południu o godz. 17.15 patrol policyjny wyciągnął mnie z tramwaju przy ul. Limanowskiego. […] Mnie i innych towarzyszy podróży zapakowano do auta i przewieziono do obozu w Płaszowie, gdzie nas spisano, odebrano wszystkie dokumenty, kosztowności i pieniądze. […] Operację taką zrobiono tylko na stu kilkudziesięciu osobach, bo wkrótce za nami zaczęto zwozić autami z miasta całe masy mężczyzn i nie było czasu na rejestrację i odbieranie pieniędzy”.

KL Plaszow

Obóz pracy przymusowej powstał jesienią 1942 r. na terenie gminy, a następnie dzielnicy Krakowa Wola Duchacka w pobliżu stacji kolejowej Płaszów. Jego oficjalna niemiecka nazwa brzmiała Zwangsarbeitslager Plaszow des SS- und Polizeiführers im distrikt Krakau (ZAL Plaszow). W styczniu 1944 r. obóz przekształcono w Konzentrationslager Plaszow bei Krakau (KL Plaszow). W początkowej fazie istnienia obóz przeznaczony był wyłącznie dla więźniów żydowskich, którzy zresztą zdecydowanie przeważali do końca jego istnienia.

Kluczowym momentem było umieszczenie w nim w marcu 1943 r. około 8 tys. osób z likwidowanego getta krakowskiego. Według szacunków Ryszarda Kotarby, badacza dziejów obozu, przez Płaszów przeszło ponad 30 tys. więźniów. LJego likwidacja rozpoczęła się już latem 1944 r. W końcu lipca ewakuowano część Polaków do KL Gross-Rosen, a na początku sierpnia ruszyły transporty Żydów w kierunku KL Mauthausen i KL Auschwitz oraz innych obozów.

Powiedzieć tu trzeba, że Żydzi w miarę możności podchodzili pod druty naszego ogrodzenia i dostarczali po trochę chleba ze swoich porcji i w ogóle co mogli

W „czarną niedzielę” obóz był częściowo opróżniony po pierwszej ewakuacji. Pojmanych w łapance odseparowano od pozostałych więźniów i umieszczono w pięciu barakach o numerach 52 do 56 oraz dodatkowych dwu barakach w tzw. obozie górnym. Nie wciągano ich do kartotek obozowych, nie byli też zmuszeni do żadnej pracy. Wszystkich natomiast poddawano kontroli, sprawdzano dokumenty. Niemcy starali się wychwycić osoby podejrzane, zwłaszcza mające związki z podziemiem, które były przekazywane gestapo. Pojmanym towarzyszył strach, co do dalszych losów. Kamiński zapisał: „Rozmowy, jakie się dokoła słyszy, dokoła jednego przeważnie obracają się tematu: po co nas tu zamknęli, co z nami zamierzają zrobić, czy i kiedy nas wypuszczą, czy nas nie będą strzelać itp.”

Nastrojów nie poprawiały warunki obozowe. Więźniom dokuczał sierpniowy upał, stłoczenie na niewielkiej powierzchni, wszechobecne insekty, pragnienie i głód. W pierwszych dniach po łapance pojmanym nie wydawano żadnego jedzenia. Z pomocą przyszli więźniowie o dłuższym stażu. „Powiedzieć tu trzeba, że Żydzi w miarę możności podchodzili pod druty naszego ogrodzenia i dostarczali po trochę chleba ze swoich porcji, trochę zupy w południe, po kilka papierosów i w ogóle co mogli” – odnotował Kamiński. Była to kropla w morzu potrzeb, niemniej pomoc udzielona przez żydowskich więźniów odegrała istotną psychologiczną, rolę.

Los Żydów wywarł na „sierpniowych” więźniach porażające wrażenie. Stanisław Strzelichowski, osiemnastoletni wówczas żołnierz podziemia, wspominając pobyt w Płaszowie napisał: „Z dolnej części obozu zaczęły nadchodzić na plac apelowy kolumny więźniów w pasiakach (przeważnie Żydów), popędzanych kijami i gumowymi „knyplami” kapo. Dozorcy ustawili więźniów w szeregi i zaczęło się widowisko dobijające do reszty ogromną część aresztowanych. […] Uderzenia i kopniaki kapo sypały się gęsto. Co chwila któryś z Żydów walił się na rozgrzany piasek i powstawał pod gradem ciosów, chwiejąc się na nogach”. Opisał też rozszarpanie więźnia przez psy komendanta obozu: „Obydwa psy rzuciły się na krzyczącego przeraźliwie Żyda. Po kilku sekundach krzyk urwał się. […] na piasku pozostały szczątki czegoś, co jeszcze przed chwilą było człowiekiem”. Niektórzy załamywali się psychicznie, zdarzały się próby samobójcze.

Zwolnienia

W poniedziałek po wielkiej obławie miasto było opustoszałe i sparaliżowane. Brak kilku tysięcy mężczyzn odczuły działające na terenie miasta przedsiębiorstwa i urzędy. Ci, którzy uniknęli aresztowania również przezornie nie pojawili się w pracy. Taka sytuacja nie była korzystna także z niemieckiej perspektywy. Zaczęły się zwolnienia zakładników.

W pierwszej kolejności uwolniono Ukraińców, Volksdeutschów i obcokrajowców oraz pracowników prasy gadzinowej. Następnie zwolniono kolejarzy, tramwajarzy, pracowników zakładów użyteczności publicznej, osoby poniżej 16. i powyżej 52. roku życia. Pozostali opuszczali obóz sukcesywnie, w wyniku licznych interwencji pracodawców. Od 9 sierpnia działała komisja zwalniająca, której dowodził major gestapo Bielecki.

Gustaw Głowacki, tak opisał jej prace: „Zwalnianie odbywało się w ten sposób, że przyjeżdżało auto osobowe z głośnikiem. Z auta tego wyczytywał Bielecki przez głośnik z list reklamacyjnych nazwiska i imiona osób, o które poszczególne firmy się starały, by je zwolnić. Wyczytany wychodził z kłębowiska osób na plac do komisji. […] W trzecim tygodniu zaczęło się zwalnianie na większą skalę. Już nie wyczytywano z list, tylko zwalniano poszczególne zawody najpotrzebniejsze w życiu gospodarczym. […] Ja zostałem zwolniony w sobotę 26 sierpnia o godz. 14.00. […] Gdy odchodziłem jako jeden z ostatnich, pozostało niezwolnionych jeszcze około 300 osób”.

Zdecydowana większość pojmanych podczas „czarnej niedzieli” odzyskała wolność przed końcem sierpnia. Zanim to nastąpiło ich sytuacja w obozie uległa poprawie. Zaczęli otrzymywać obozowe racje żywotności, dotarła do nich pomoc Rady Głównej Opiekuńczej, część więźniów nawiązała kontakt z rodzinami i przyjaciółmi, od których otrzymywali żywność i papierosy.

Wielka obława na ulicach miasta wywarła jednak na krakowianach ogromne wrażenie. Informacje o niej pojawiają się w większości wspomnień i pokazują klimat ostatnich miesięcy w okupowanym mieście. Wiadomości o łapance przeplatają się z hiobowymi wieściami z powstańczej Warszawy, informacjami o oswobodzeniu Paryża oraz przygotowaniami Niemców do odparcia sowieckiej ofensywy. Wobec zbliżającego się frontu Niemcy podjęli bowiem decyzję o budowie tzw. wału wschodniego czyli linii umocnień na wschód i częściowo na południe od Krakowa. Od sierpnia 1944 r. trwały intensywne prace przy budowie szańców. Do ich prowadzenia wykorzystano młodych Polaków, co miało jednocześnie zapewnić wydajność prac i odciągnąć młodzież od ewentualnych wystąpień przeciw okupantowi. Niemcy nie zaprzestali zatem działań prewencyjnych wykorzystując w tym celu roboty przy okopach.

Anna Czocher, historyk, pracownik IPN Oddział w Krakowie

================

https://plus.dziennikpolski24.pl/czarna-niedziela/ar/c15-14328153

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

Archives

Blog Stats

  • 1,097,955 hits
August 2019
M T W T F S S
« Jul    
 1234
567891011
12131415161718
19202122232425
262728293031  

Please Support Justice4Poland

Your modest financial contribution helps this blog to exist. Thank you kindly.
=====

Wasze wsparcie umożliwia istnienie tego bloga. Jeśli identyfikujesz się z celami naszego bloga wesprzyj nas darowizną poprzez system PayPal.
Jesteśmy wdzięczni za skromne donacje.
Dziękujemy

 

 

 

Follow Justice4Poland.com on WordPress.com

All information, data, and material contained, presented, or provided on justice4poland.com is for educational purposes only. It is not to be construed or intended as providing medical or legal advice. Any views expressed here-in are not necessarily those held by justice4poland.com

ENOUGH LIES

DOSYĆ KŁAMSTW

Walczmy z przejawami antypolonizmu

Translate

WOLNI SŁOWIANIE

Celem jest wpłynięcie na pobudkę polskich Słowian, abyśmy odzyskali naszą ojczyznę

Tarig Anter on Protect & Reinvent Democracy

Protect Democracy & Expose Western Liberal Democracy

xebola

"Dla triumfu zła potrzeba tylko, by dobrzy ludzie nic nie robili"

Wirtualna Polonia BIS im. Włodka Kulińskiego

" - Wyśmiewani za niemodny patriotyzm, wierni Bogu i Ojczyźnie podnieśliśmy głowy."

AdNovum

Prawda zawsze zwycięża

M-forum A.V Live.

Najnowsze informacje , Polska i świat artykuły przedruki filmy zdjęcia i dokumenty.Unikatowe informacje i materiały które na innych portalach są cenzurowane z przyczyn politycznej poprawności.

Paradigm Shift 101

Looking at the world in a different light

WIERNI POLSCE SUWERENNEJ

Strona Stowarzyszenia Wierni Polsce Suwerennej

Niezłomni.com

Connecting true geography and detailed unfolding of wide variety of crimes perpetrated by German/Ukrainian Nazis and jewish bolsheviks of Soviet Union on the Polish nation.

WOLNI SŁOWIANIE

Celem jest wpłynięcie na pobudkę polskich Słowian, abyśmy odzyskali naszą ojczyznę

Tarig Anter on Protect & Reinvent Democracy

Protect Democracy & Expose Western Liberal Democracy

xebola

"Dla triumfu zła potrzeba tylko, by dobrzy ludzie nic nie robili"

Wirtualna Polonia BIS im. Włodka Kulińskiego

" - Wyśmiewani za niemodny patriotyzm, wierni Bogu i Ojczyźnie podnieśliśmy głowy."

AdNovum

Prawda zawsze zwycięża

M-forum A.V Live.

Najnowsze informacje , Polska i świat artykuły przedruki filmy zdjęcia i dokumenty.Unikatowe informacje i materiały które na innych portalach są cenzurowane z przyczyn politycznej poprawności.

Paradigm Shift 101

Looking at the world in a different light

WIERNI POLSCE SUWERENNEJ

Strona Stowarzyszenia Wierni Polsce Suwerennej

Niezłomni.com

Connecting true geography and detailed unfolding of wide variety of crimes perpetrated by German/Ukrainian Nazis and jewish bolsheviks of Soviet Union on the Polish nation.

Niezależne Media Podlasia

Just another WordPress.com site

SKRiBH

zeskrobywanie nieprawdy i czepianie się słów

Connecting true geography and detailed unfolding of wide variety of crimes perpetrated by German/Ukrainian Nazis and jewish bolsheviks of Soviet Union on the Polish nation.

Wolna Polska – Wiadomości

Connecting true geography and detailed unfolding of wide variety of crimes perpetrated by German/Ukrainian Nazis and jewish bolsheviks of Soviet Union on the Polish nation.

Spory o historię i współczesność

Prywatny blog historyczny Bohdana Piętki

Polskie prawo czy polskie prawie

Connecting true geography and detailed unfolding of wide variety of crimes perpetrated by German/Ukrainian Nazis and jewish bolsheviks of Soviet Union on the Polish nation.

ProstoPoPolsku

Connecting true geography and detailed unfolding of wide variety of crimes perpetrated by German/Ukrainian Nazis and jewish bolsheviks of Soviet Union on the Polish nation.

Wiadomości

Connecting true geography and detailed unfolding of wide variety of crimes perpetrated by German/Ukrainian Nazis and jewish bolsheviks of Soviet Union on the Polish nation.

Connecting true geography and detailed unfolding of wide variety of crimes perpetrated by German/Ukrainian Nazis and jewish bolsheviks of Soviet Union on the Polish nation.

Vanishing American II

OURSELVES AND OUR POSTERITY

%d bloggers like this: