Justice4Poland.com

Connecting true geography and detailed unfolding of wide variety of crimes perpetrated by German/Ukrainian Nazis and jewish bolsheviks of Soviet Union on the Polish nation.

Bitwa pod Hodowem


Zwycięskie polskie termopile

 

Bitwa pod Hodowem
Bitwa pod Hodowem / Źródło: Wikimedia Commons400 husarzy i pancernych stanęło naprzeciw 40 tys. Tatarów. Pod Hodowem zatrzymali najazd na Rzeczpospolitą. Było to ostatnie wielkie zwycięstwo husarzy.
Po stronie obrońców walczyli jednak najlepsi z najlepszych, elita polskiej husarii i pancernych, m.in. podkomendni Konstantego Zahorowskiego z Okopów Św. Trójcy, czyli z twierdzy, do której na służbę wysyłano kwiat polskiego wojska. Stosunek walczących w hodowskiej bitwie wynosił 1:100.
W decydujących fragmentach walk swój udział zaznaczyła miejscowa ludność, która pomagała husarii odpierać ostatnie ataki Tatarów.

Bitwa pod Hodowem

 

Tomasz Stańczyk: Czy bitwa pod Hodowem, stoczona z Tatarami 11 czerwca 1694 r., miała na tyle małe znaczenie, że nie wzbudzała zainteresowania historyków i dziś mało kto o niej wie?Dr Radosław Sikora: W epoce, w której do niej doszło, była to głośna bitwa. Dobitnie świadczy o tym pomnik wystawiony w Hodowie przez Jana III, a przecież nie każdą bitwę upamiętniano w ten sposób. Przeciwnie, to był wyjątek. Później jednak, z trudnych do wytłumaczenia przyczyn, bitwa poszła w zapomnienie. W XIX w. opisywano czasami pomnik w Hodowie, historycy wspominali o bitwie, którą tam stoczono. Nigdy jednak nie przebiła się do głównego nurtu historiografii. Po II wojnie światowej nie wymieniano jej w żadnym leksykonie bitew ani w opracowaniach zbiorowych. Mogę powiedzieć, że to ja ją odkryłem na nowo i przyczyniłem się do przywrócenia pamięci o tym zwycięstwie. W 320. rocznicę bitwy, udało się przy współpracy z wieloma ludźmi i instytucjami odrestaurować pomnik w Hodowie. Mam nadzieję, że bitwa na trwałe zagości w naszej świadomości historycznej.

Jak doszło do bitwy pod Hodowem?

Był to ważny epizod wojny polsko-tureckiej, w której mieliśmy przeciw sobie także Tatarów. Oddziały koronne weszły w kontakt z Tatarami koło wsi Hodów, niedaleko Pomorzan, około 80 km od Lwowa. Spodziewano się pojedynczego czambułu tatarskiego plądrującego okolicę. Gdy się okazało, że jest to wielka armia, Polacy wycofali się do najbliższej wsi, którą był Hodów.

Jak wyglądał stosunek sił?

Polaków było około 400 – husarzy i pancernych, z Okopów Świętej Trójcy i Szańca Panny Marii, blokujących znajdującą się w rękach tureckich twierdzę w Kamieńcu Podolskim. Jednym z dowódców wojsk polskich pod Hodowem był Konstanty Zahorowski. Jego matka dzierżawiła tę wieś od Jana III Sobieskiego i zapewne wpłynęło to na determinację dowódcy w prowadzeniu walki. Oprócz jednej–dwóch chorągwi husarskich w Hodowie znalazło się pięć–sześć chorągwi pancernych. Łącznie było siedem chorągwi kawalerii koronnej. Liczebność wojsk tatarskich szacowana jest na około 40 tys.

400 Polaków przeciw stukrotnie liczniejszemu przeciwnikowi. Czy nie zawyżano liczby Tatarów, by tym samym podkreślić niezwykłość polskiego zwycięstwa?

Uważam, że Tatarów mogło być rzeczywiście około 40 tys. Trzeba jednak wiedzieć, że ówczesne armie składały się z wojowników/żołnierzy oraz znacznie liczniejszej części wspierającej ich. W XVII-wiecznej polskiej terminologii ten drugi komponent nazywano luźną czeladzią. Byli to ci, którzy zdobywali żywność, pomagali walczącym, podając broń, podprowadzając zapasowe konie. Stąd ta wielka liczba 40 tys. Tatarów. Wśród nich wojowników mogło być około 10–15 tys.

I tak jednak Tatarzy dysponowali ogromną przewagą.

To prawda, nie byli jednak w stanie w pełni jej wykorzystać. Nie walczono w otwartym polu. Tatarzy nie mogli uderzyć masą 40 tys. ani nawet tymi kilkunastoma tysiącami wojowników naraz. Polacy zamknęli się w Hodowie, za sobą mieli staw, co dodatkowo znacznie skracało linię obrony. Na ograniczonym odcinku Tatarzy nie mogli wprowadzić wielkiej liczby ludzi do walki. Jednak ich przewaga polegała na tym, że dzięki dużym rezerwom, rannych i wyczerpanych mogli zastępować w trakcie bitwy nowi żołnierze. Po stronie polskiej nie było takiej możliwości. Husarze i pancerni walczyli bez przerwy, przez pięć–sześć godzin, pozbawieni byli też wsparcia luźnej czeladzi, której w Hodowie nie było. A przynajmniej nic nie wskazuje na to, żeby była.


Jak przebiegała walka?

Polacy zabarykadowali się w Hodowie. Z chałup powyciągali drzwi, beczki i wszystko, co mogło stać się przeszkodą dla Tatarów. Na szczęście dysponowali także czymś więcej. Chłopi mieli przygotowane na wypadek tatarskiego najazdu tzw. kobylice. Były to przeszkody antykawaleryjskie.

Chłopi pomagali je ustawiać? Wspierali husarzy i pancernych?

Mówi się dość często o udziale ludności Hodowa w walce, ale żadne znane mi źródła tego nie potwierdzają. Mieszkańcy wsi najpewniej schronili się przed Tatarami w zamku w Pomorzanach. W miastach i zamkach chronili się bowiem wszyscy mieszkańcy terenów objętych najazdem, gdyż na szczęście wiedziano o nim już kilka dni wcześniej.

Tatarzy szturmowali konno barykady?

Nie. Potykano się pieszo. Z opisów bitwy wynika, że była to walka polegająca wyłącznie na ostrzeliwaniu się. W walkach z Tatarami starano się, by broń palną mieli nie tylko pocztowi, ale także towarzysze husarscy, którzy zwykle walczyli kopiami. Polscy kawalerzyści byli wyposażeni w pistolety i karabiny.

A Tatarzy?

Wyjątkowo tylko dysponowali bronią palną. Wyposażona w nią była gwardia chana, janczarzy. Jednak pod Hodowem ich nie było. Atakujący posługiwali się łukami. Ich zaletą była znacznie większa szybkostrzelność w porównaniu z bronią palną.

Jednak chyba broń palna była skuteczniejsza? Polacy dysponowali więc przewagą.

Ważniejszy od fizycznej skuteczności broni palnej w eliminowaniu siły żywej przeciwnika – a była ona wówczas niewielka – był czynnik psychologiczny. Tatarzy po prostu bali się broni palnej, którą posiadali w minimalnej liczbie. Mieli też nieostrzelane (czyli nieprzywykłe do huku broni palnej) konie. Jednak efektywność broni palnej w tamtych czasach była umiarkowana. Amerykanie w Wietnamie musieli wystrzelić kilkadziesiąt tysięcy pocisków, by zabić jednego przeciwnika. Efektowność, a nie efektywność broni palnej była czynnikiem w dużej mierze decydującym o skutecznym polskim oporze pod Hodowem.

Dlaczego Tatarzy zdecydowali się na odstąpienie od szturmowania Hodowa, choć mogli wprowadzać do walki coraz to nowych żołnierzy (a mieli ich bardzo wielu), podczas gdy Polacy nie mieli żadnych rezerw. Gdyby bitwa potrwała kilka godzin dłużej albo przeciągnęłaby się na następny dzień, Polacy w końcu zostaliby wybici.

Tatarom wcale nie chodziło o zabicie przeciwnika. Ich wyprawy miały na celu wzięcie jasyru i zdobycie łupów. Traktowali wojnę jako sposób na wzbogacenie się. Liczyli więc na pojmanie żywych husarzy i pancernych po to, by zażądać za nich sowitego okupu. Dlatego też w trakcie bitwy wysłali Lipków – polskich Tatarów, którzy przeszli na stronę Turków – z propozycją, by Polacy skapitulowali. Liczono, że są już wyczerpani. Lipkowie powrócili z odpowiedzią odmowną. Co więcej, dodali, że znają polskich żołnierzy ze starć pod Kamieńcem Podolskim i wystawili im świetną opinię. Dowódcy tatarscy zrozumieli, że skoro Polacy mówią, że będą się bić do końca, to tak się stanie. Jeśli wszyscy zginą, to żadnych pieniędzy z tego nie będzie. Tatarzy zdawali sobie ponadto sprawę, że mogą zostać zaatakowani przez armię koronną. Działała ona w rozproszeniu, licząc na to, że również taką zwykle stosowaną taktykę przyjmą Tatarzy. Kiedy jednak się okazało, że działają całością sił, Polacy także zaczęli koncentrować swoje oddziały. A Tatarom nie chodziło przecież o toczenie wielkich bojów, lecz o łupienie. Z tych właśnie dwóch powodów przerwali walkę pod Hodowem.


Jaki był bilans strat?

Trudno ocenić straty tatarskie, ale między bajki można włożyć liczbę 4 tys. zabitych. Myślę, że mogło zginąć od 100 do 200, może 300 Tatarów. Broń palna nie była aż tak zabójcza. Pod Kłuszynem, gdy Polacy, których było przecież znacznie więcej niż w Hodowie, szarżowali na muszkieterów, straty były rzędu kilkudziesięciu żołnierzy, a strzelano do nich z bardzo bliskiej odległości.

Zapewne zbroje minimalizowały straty. A czy w Hodowie Polacy, walcząc pieszo, je nosili?

Husarze mieli kirysy i szyszaki, a pancerni – kolczugi i misiurki. Polacy (przynajmniej niektórzy) nosili też kaftany strzało- i kuloodporne. Produkowano je już w XVI w. z wielu warstw jedwabiu, który wyhamowywał impet kul i strzał, a nawet potrafił je zatrzymać. Z pewnością przyczyniło się to do stosunkowo małych strat. Sądzę, że na polu bitwy mogło zginąć około 30 Polaków. Trzeba jednak wziąć pod uwagę, że chyba wszyscy husarze i pancerni byli ranni. Nie wiemy, ilu z nich zmarło z powodu ran.

Czy pomnik ufundowany przez Jana III jest pomnikiem nagrobnym?

Ciała towarzyszy husarskich odesłano najpewniej do ich miejsc rodzinnych i tam pochowano. Co do pocztowych, mogli być oni pochowani na cmentarzu przykościelnym, w odległych o kilka kilometrów Pomorzanach, a może przy cerkwi w Hodowie.

Jakie znaczenie miała bitwa pod Hodowem?

Złamała impet bardzo dużego najazdu tatarskiego, który skończył się kompromitacją, także dlatego, że Tatarom w czasie całej tej wyprawy udało się wziąć w jasyr tylko 30 ludzi. Główny cel wyprawy, jaką było pojmanie dużej liczby jeńców dla okupu, spalił zatem na panewce.

Jednak wojna z Tatarami i Turkami nadal trwała.

Zwycięstwo pod Hodowem nie miało przełomowego znaczenia i nie na tym zresztą polega jego fenomen. Wojna ciągnęła się jeszcze pięć lat. W 1698 r. doszło do spektakularnej demonstracji siły pod Podhajcami. Pokazaliśmy, że w unii z Saksonią jesteśmy nadal potężnym przeciwnikiem. Ta demonstracja uświadomiła Turkom, że dalsza walka z Rzecząpospolitą mija się z celem i przyczyniła się do zawarcia pokoju karłowickiego w 1699 r., dzięki któremu odzyskaliśmy Podole i Kamieniec Podolski.

Hodów był jednym z ostatnich ze zwycięstw husarii?

Husaria walczyła jeszcze w późniejszych latach, ale bitwa pod Hodowem była jej – dzielonym z pancernymi – ostatnim tak spektakularnym zwycięstwem. Porównuję tę bitwę husarii do supernowej. Gwiazda kończy swój żywot potężnym, spektakularnym wybuchem, po czym traci swój blask i karleje.

Radosław Sikora – doktor nauk historycznych, ekspert od spraw husarii, autor książek i publikacji z zakresu staropolskiej wojskowości i kawalerii, między innymi: „Niezwykłe bitwy i szarże husarii”, „Fenomen husarii”, „Kłuszyn 1610”.

========

https://dorzeczy.pl/21786/Bitwa-pod-Hodowem-husarskie-Termopile.html

Pomnik bitwy pod Hodowem po pracach konserwatorskich. Fot. Mikołaj Falkowski Pomnik bitwy pod Hodowem po pracach konserwatorskich. Fot. Mikołaj Falkowski

Miejsce bitwy upamiętnia obelisk ufundowany przez króla Jana III Sobieskiego w 1695 r. Łaciński napis na pomniku głosi: “Bogu Najwyższemu na chwałę, potomności na pamiątkę, bohaterom polskim na przykład, wrogom ojczyzny na hańbę, wzniósł mnie najjaśniejszy Jan III Sobieski, król Polski, na tym miejscu na którym Polacy pod wodzem Zahorowskim, osaczeni w płotach, odparli 70 000 Tatarów, z wielką klęską nieprzyjaciół, a swoich żadną. Dnia 5 czerwca 1694 roku”.

Pamięć o bitwie pod Hodowem przetrwała wśród miejscowych aż do okresu międzywojennego, kiedy to pomnik doczekał się nawet oświetlenia. W okresie II RP nadal starano się zachować w społecznej pamięci hodowskie wydarzenia i rozpoczęto skromne starania w celu wyremontowania pomnika.

https://dzieje.pl/ochrona-zabytkow/pomnik-bitwy-pod-hodowem

============

Bitwa pod Hodowem1


Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

Information

This entry was posted on June 11, 2019 by in Uncategorized and tagged , , , .

Archives

Blog Stats

  • 1,059,545 hits
June 2019
M T W T F S S
« May    
 12
3456789
10111213141516
17181920212223
24252627282930

Support Justice 4 Poland Here

Buy Now Button with Credit Cards

Your modest financial contribution helps this blog to exist. Thank you kindly.
=====

Wasze wsparcie umożliwia istnienie tego bloga. Jeśli identyfikujesz się z celami naszego bloga wesprzyj nas darowizną poprzez system PayPal.
Jesteśmy wdzięczni za skromne donacje.
Dziękujemy

Follow Justice4Poland.com on WordPress.com

All information, data, and material contained, presented, or provided on justice4poland.com is for educational purposes only. It is not to be construed or intended as providing medical or legal advice. Any views expressed here-in are not necessarily those held by justice4poland.com

ENOUGH LIES

DOSYĆ KŁAMSTW

Walczmy z przejawami antypolonizmu

Translate

WOLNI SŁOWIANIE

Celem jest wpłynięcie na pobudkę polskich Słowian, abyśmy odzyskali naszą ojczyznę

Tarig Anter on Protect & Reinvent Democracy

Protect Democracy & Expose Western Liberal Democracy

xebola

"Dla triumfu zła potrzeba tylko, by dobrzy ludzie nic nie robili"

Wirtualna Polonia BIS im. Włodka Kulińskiego

" - Wyśmiewani za niemodny patriotyzm, wierni Bogu i Ojczyźnie podnieśliśmy głowy."

AdNovum

Prawda zawsze zwycięża

Paradigm Shift 101

Looking at the world in a different light

WIERNI POLSCE SUWERENNEJ

Strona Stowarzyszenia Wierni Polsce Suwerennej

Niezłomni.com

Connecting true geography and detailed unfolding of wide variety of crimes perpetrated by German/Ukrainian Nazis and jewish bolsheviks of Soviet Union on the Polish nation.

WOLNI SŁOWIANIE

Celem jest wpłynięcie na pobudkę polskich Słowian, abyśmy odzyskali naszą ojczyznę

Tarig Anter on Protect & Reinvent Democracy

Protect Democracy & Expose Western Liberal Democracy

xebola

"Dla triumfu zła potrzeba tylko, by dobrzy ludzie nic nie robili"

Wirtualna Polonia BIS im. Włodka Kulińskiego

" - Wyśmiewani za niemodny patriotyzm, wierni Bogu i Ojczyźnie podnieśliśmy głowy."

AdNovum

Prawda zawsze zwycięża

Paradigm Shift 101

Looking at the world in a different light

WIERNI POLSCE SUWERENNEJ

Strona Stowarzyszenia Wierni Polsce Suwerennej

Niezłomni.com

Connecting true geography and detailed unfolding of wide variety of crimes perpetrated by German/Ukrainian Nazis and jewish bolsheviks of Soviet Union on the Polish nation.

Niezależne Media Podlasia

Just another WordPress.com site

SKRiBH

zeskrobywanie nieprawdy i czepianie się słów

Connecting true geography and detailed unfolding of wide variety of crimes perpetrated by German/Ukrainian Nazis and jewish bolsheviks of Soviet Union on the Polish nation.

Wolna Polska – Wiadomości

Connecting true geography and detailed unfolding of wide variety of crimes perpetrated by German/Ukrainian Nazis and jewish bolsheviks of Soviet Union on the Polish nation.

Spory o historię i współczesność

Prywatny blog historyczny Bohdana Piętki

Polskie prawo czy polskie prawie

Connecting true geography and detailed unfolding of wide variety of crimes perpetrated by German/Ukrainian Nazis and jewish bolsheviks of Soviet Union on the Polish nation.

ProstoPoPolsku

Connecting true geography and detailed unfolding of wide variety of crimes perpetrated by German/Ukrainian Nazis and jewish bolsheviks of Soviet Union on the Polish nation.

Wiadomości

Connecting true geography and detailed unfolding of wide variety of crimes perpetrated by German/Ukrainian Nazis and jewish bolsheviks of Soviet Union on the Polish nation.

Connecting true geography and detailed unfolding of wide variety of crimes perpetrated by German/Ukrainian Nazis and jewish bolsheviks of Soviet Union on the Polish nation.

Vanishing American II

OURSELVES AND OUR POSTERITY

%d bloggers like this: